Türk Oftalmoloji Derneği Üyelerinin İntravitreal Enjeksiyon Teknikleri ve Tedavi Protokolleri Anketi

Ecem Önder Tokuç; V. Levent Karabaş; Figen Şermet

doi:10.4274/tjo.galenos.2021.18794

ÖZET

Amaç:

20 Mayıs 2020-4 Haziran 2020 tarihleri arasında Türkiye’deki göz hekimlerinin intravitreal enjeksiyon teknikleri, uygulamaları ve tedavi protokollerini değerlendirmek.

Gereç ve Yöntem:

Türk Oftalmoloji Derneği’nin tüm üyelerine e-posta ile ulaşılarak 47 soruluk internet tabanlı bir anket dolduruldu.

Bulgular:

Katılımcıların %13’ü enjeksiyon öncesi profilaktik antibiyotik reçete etti. (406/636) %63,8’i enjeksiyondan hemen sonra antibiyotik damla kullandı ve bunların da %91,8’i topikal antibiyotik reçete etti. İntravitreal enjeksiyon prosedürlerinin çoğu ameliyathane (%65,3) ve temiz odada (%33,6) yapıldı. Çoğu cerrah steril eldiven, maske, steril örtü, delikli örtü ve steril göz kapağı spekulumu kullandı. Multidisipliner oftalmologlar (M), retina uzmanlarından (RU) daha fazla steril eldiven giymeyi tercih etti (M: %99,0, RU: %95,3; p=0,004). Ayrıca M, RU’dan daha fazla antibiyotik reçete etmektedir (M: %93,7, RU:%88,8; p=0,029). RU’nun pupilla dilate etme oranı daha fazlaydı (RU: %48,3, M: %39,0) (p=0,020). RU, farklı kadranları daha fazla kullandı (sağ p=0,012, sol p=0,001). Cerrahların çoğu (%82,8) her iki göze aynı gün enjeksiyon yapmayı tercih etmedi.

Sonuç:

Türkiye’de göz hekimleri intravitreal enjeksiyon öncesi, enjeksiyon uygulaması sırasında ve sonrası bakım için çok çeşitli teknikler uygulamaktadır. Ek olarak, intravitreal teknikleri ve tedavi protokolü RU ve M arasında farklılılar gösterdi. İntravitreal enejksiyon uygulama modellerini iyileştirmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler:

İntravitreal enjeksiyonlar, anket, retina uzmanları, anti-VEGF

Giriş

İntravitreal enjeksiyonlar (İVE) göz hekimleri tarafından çeşitli retina hastalıklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. İVE tekniği ilk kez 1911 yılında tanımlanmış olup uzun yıllardır anti-vasküler endotelyal büyüme faktörü (anti-VEGF), kortikosteroidler ve diğer ilaçlar için bir uygulama yolu olarak kullanılmaktadır.^1,2 İVE endikasyonları ve işlemlerini açıklayan yayımlanmış bazı kılavuzlar mevcuttur.^3,4,5 Bununla birlikte, klinisyenler arasında intravitreal enjeksiyon tekniği veya enjeksiyon öncesi ve sonrası bakım konusunda bir fikir birliği bulunmamaktadır.

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki göz hekimlerinin İVE prosedürlerine ilişkin kişisel tercihlerini belirlemektir.

Gereç ve Yöntem

Türk Oftalmoloji Derneği’nin tüm üyelerine Mayıs 2020’de 47 soruluk internet tabanlı bir anket e-posta yoluyla iletildi. Anketi tamamlamayan katılımcılara üç kez hatırlatma e-postası gönderildi. Verilerin toplanmasında SurveyMonkey (www.surveymonkey.com; SurveyMonkey, San Mateo, CA, ABD) servisi kullanılmıştır. Nihai sonuçlar 4 Haziran 2020 tarihinde toplanmıştır. Enjeksiyon ve izlem işlemleri ile ilgili 35 soru değerlendirildi. İlk 3 soruda katılımcılara demografik veriler (kurum, toplum üyeliği) soruldu. Dördüncü soruda katılımcının İVE deneyimi olup olmadığı soruldu. İVE deneyimi olmayan katılımcılar anketin sonuna yönlendirildi. Türkiye’deki geri ödeme düzenlemelerine göre diyabetik maküla ödemi (DMÖ), yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (YBMD) ve retinal ven tıkanıklığının tedavisi için ardışık aylarda yapılacak 3 bevacizumab enjeksiyonu ödeme kapsamındadır. Bu nedenle ankette İVE zamanlaması ile ilgili bir soruya yer verilmemiştir. Enjeksiyon tekniklerine ilişkin protokol farklılıkları değerlendirilmiştir. Katılımcılar sadece retina uzmanı (RU) ve multidisipliner (M) gruplarına ayrıldı ve gruplar arasındaki protokol farklılıkları karşılaştırıldı.

İstatistiksel Analiz

Verilen tüm p değerleri, SPSS 20 (IBM Corp, Armonk, NY, ABD) yazılımı kullanılarak ki-kare testlerinden elde edilmiştir. Araştırma protokolü ilk olarak Kocaeli Üniversitesi Yerel Etik Kurulu’na sunulmuştur (kayıt numarası: KAEK 2020/219).

Bulgular

Toplam 892 göz hekimi anketi yanıtladı. Bunlardan 232 katılımcı İVE ile ilgili herhangi bir deneyime sahip olmadığını bildirmiştir. Aktif olarak İVE uygulayan diğer 660 katılımcı, uygulama paterni analizimize dahil edildi.

Demografik Veriler

Katılımcıların kurumları Tablo 1’de sunulmuştur. RU, tüm katılımcıların %30,6’sını (273/891) oluşturdu. Tablo 2’de RU ve M gruplarındaki katılımcıların yanıtları değerlendirilmiştir. Katılımcıların %4,4’ü (39/882) Türk Oftalmoloji Derneği Tıbbi Retina Birimi, %2,4’ü (21/882) Türk Oftalmoloji Derneği Vitreoretinal Cerrahi Birimi ve %4,4’ü (39/882) hem tıbbi retina hem de vitreoretinal cerrahi birimi üyesiydi. Geri kalan %88,8’i (783/882) ise herhangi bir birime üye değildi.

Enjeksiyon Öncesi Yaklaşımlar

Katılımcıların sadece %13,0’ı (84/646) İVE öncesi profilaktik antibiyotik reçete ettiklerini bildirmiştir. Profilaktik antibiyotik kullanımı açısından RU ve M arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla; %10,9’a karşı %14,2, p=0,216). İşlemin yapıldığı ortam açısından katılımcıların %65,3’ü (422/646) ameliyathanede (A), %33,6’sı (217/646) enjeksiyon odası (EO) ve %1,1’i (7/646) bir ofis, muayenehane veya başka bir ortamda İVE yaptıklarını belirtmiştir. RU (A: 61,5%, EO: %36,6, ofis-diğer: %1,9) ve M (A: %68,0, EO: %31,5, ofis/diğer: %0,5) arasında anlamlı fark yoktu (p=0,083). Katılımcıların tamamına yakını (%97,8; 633/647) topikal anestezi yaparken, 2 katılımcı (%0,3) peribulbar anesteziyi tercih etmiş, 12 katılımcı (%1,9) ise İVE öncesi anestezi yapmadıklarını bildirmiştir. RU ile M arasında topikal anestezi kullanımı açısından fark saptanmadı (sırasıyla; %96,9’a karşı %98,5, p=0,448).

Cerrahların çoğu İVE sırasında cerrahi örtü kullandı. Cerrahların %56,7’si (367/647) steril örtü kullandıklarını söylerken %34,9’u (226/647) delikli örtü kullandıklarını bildirdi. Geri kalan cerrahlar herhangi bir örtü kullanmadıklarını bildirdiler. Örtü uygulamalarında RU (steril örtü: %55,3; delikli örtü: %34,2; örtüsüz: %10,5) ve M (steril örtü: %57,5; delikli örtü: %35,6; örtüsüz: %7,0) arasında anlamlı fark yoktu (p=0,281).

Katılımcıların %96’sı (624/650) işlem sırasında steril göz kapağı spekülumu kullanmıştır. RU ile M arasında göz kapağı spekulum kullanımı açısından fark yoktu (sırasıyla; %96,1’e karşı %95,9, p=0,886).

Konjonktivaya povidon iyot (PI) antisepsi yaklaşık tüm cerrahlar tarafından kullanılmıştır (%98,9, 643/650). Ancak katılımcılar tarafından farklı konsantrasyonlarda PI tercih edilmiştir (sık tekrarla %1 PI: %11,4; %5 PI:%71,9; %10 PI:%15,7). RU (%1 PI:%9,3; %5 PI:%74,0; %10 PI: %15,9, PI yok: %0,8) ve M (%1 PI:%12,8; %5 PI: %70,3; %10 PI: %15,6; PI yok: %1,3) grupları arasında kullanılan PI konsantrasyonları açısından fark yoktu (p=0,515). Konjonktivanın PI ile temas süresinde de farklar vardı (30 s: %25,9, 60 s: %28,0, 90 s: %14,6, 180 s: %31,5) ancak RU (30 s: %24,2, 60 s: %27,7, 90 s: %15,6, 180 s: %32,4) ve M (30 s: %27,2, 60 s: %28,2, 90 s: %14,0, 180 s: %30,6) grupları arasında bu açıdan anlamlı fark bulunmadı (p=0,804).

Katılımcıların tamamına yakını (%97,5, 630/646) İVE sırasında steril eldiven giymiştir. Steril eldiven kullanımı M’de (%99,0) RU’dan (%95,3) daha yüksekti (p=0,004). Benzer şekilde katılımcıların tamamına yakını (%98,3) maske taktıklarını söylediler. Katılımcıların %81’i (523/646) burunlarını maske ile kapattıklarını söylemiş ve hepsi burnu kapatmanın önemli olduğunu belirtilmiştir. Ayrıca katılımcıların %72,4’ü (467/645) özel cerrahi kıyafet giymiştir. RU ve M grupları arasında maske kullanımı (sırasıyla; %96,9’a karşı %99,2) (p=0,087) veya özel cerrahi kıyafet kullanımı (sırasıyla; %68,5’e karşı %75,1) (p=0,065) açısından fark bulunmadı.

Cerrahların çoğu (%82,8, 535/646) aynı gün içinde her iki göze enjeksiyon yapmamıştır. RU grubu aynı gün bilateral enjeksiyonu M’ye göre daha sık tercih etti (%21,8’e karşı %14,2, p=0,013). Aynı gün bilateral enjeksiyon yapan cerrahların çoğu sıralı işlem (%79,6, 86/108) uygulandı. RU ve M (%85,5’e karşı %73,6) arasında sıralı işlem açısından anlamlı fark yoktu (p=0,126).

İVE öncesi pupil dilatasyonu, tüm katılımcıların %42,7’si (276/646) tarafından yapıldı ve RU grubunda M grubundan anlamlı olarak daha yaygındı (%48,3’e karşı %39,0) (p=0,020).

Enjeksiyon Uygulamaları

Sağ göz enjeksiyonu için en sık seçilen kadran üst temporal kadran (%78,5, 499/636) olup bunu alt temporal (%18,2, 116/636), üst nazal (%2,2, 14/636) ve alt nazal (%1,1, 7/636) kadranlar izledi. Kadran tercihleri sol göz için benzerdi. M grubu en çok üst temporal kadranı (sağ: %82,5, sol: %74,1) tercih ederken bunu alt temporal kadran (sağ: %15,2, sol: %14,7), üst nazal kadran (sağ: %1,8, sol: %9,7) ve alt nazal kadran(sağ: %0,5, sol: %1,6) izledi. RU grubu en çok üst temporal kadranı (sağ: %72,2, sol: %59,1) tercih ederken bunu alt temporal kadran (sağ: %23,0, sol: %21,4), üst nazal kadran (sağ: %2,8, sol: %9,7) ve alt nazal kadran (sağ: %2,0, sol: %0,5) izlemiştir. RU ve M grupları arasında kadran tercihi açısından anlamlı farklılık saptanmıştır (sağ: p=0,012, sol: p=0,001)

Enjeksiyon yapılırken katılımcıların %70,9’u (449/633) iğneyi bulbusa dik tuttuklarını belirtmiştir. Bu iğne pozisyonunu kullanma eğilimi M’de RU’ya göre daha yüksekti (sırasıyla; %74,0’a karşı %66,4, p=0,039).

Enjeksiyon Sonrası Yaklaşımlar

Katılımcıların çoğu (%93,1, 591/632) enjeksiyondan sonra retina ve optik sinir perfüzyonunu değerlendirmek için dolaylı oftalmoskopi kullanmamıştır. RU ve M grupları arasında dolaylı oftalmoskopi kullanımı açısından anlamlı fark yoktu (sırasıyla; %5,6’ya karşı %7,9, p=0,091).

Enjeksiyon sonrası santral retinal arter oklüzyonu (SRAO) için değerlendirme, katılımcıların %42,5’i (270/636) tarafından el hareketi ve parmak sayma ile, katılımcıların %17,1’i (109/636) tarafından ise ışık algısı değerlendirme şeklinde yapılmıştır. Katılımcıların %2,2’si (14/636) indirekt oftalmoskopi kullanmayı seçerken ve katılımcıların %6,1’i (39/636) enjeksiyondan 30 dakika sonra retinayı biyomikroskopla değerlendirmiştir. Katılımcıların %32,1’i (204/636) SRAO kontrolü yapmamıştır. RU grubu enjeksiyon sonrası SRAO değerlendirmesini M’den daha fazla yapmıştır (%76,6’ya karşı %62,0, p=0,001).

Katılımcıların çoğunluğu (%63,8, 406/636) enjeksiyondan hemen sonra antibiyotik göz damlası, %24,7’si (157/636) PI damlası, %0,2’si (1/636) topikal anestezik damla kullanmıştır. Cerrahların %11,3’ü (72/636) enjeksiyon sonrası damla kullanmamıştır. RU (antibiyotik göz damlası: %60,7, PI damla: %28,2, damla kullanmayan: %10,7, topikal anestezik damla: bir cerrah hariç hepsi) ve M (antibiyotik göz damlası: %65,7, PI damla: %22,5, damla kullanmayan: %11,8, topikal anestezik damla: %0,0) arasında enjeksiyon sonrası damla kullanımında anlamlı fark yoktu (p=0,208).

Katılımcıların tamamına yakını (%92,9) gözü tamponla kapatırken, %60,9’u (287/636) taburcu olana kadar gözü kapattığını ve %32,1’i (204/636) 24 saat boyunca tampon ile kapattığını bildirmiştir. Taburcu olana gözü kapatanların oranı RU grubunda M’den yüksekken (sırasıyla; %67,5’e karşı %56,5, p=0,006), 24 saat boyunca gözü kapatanların oranı M’de RU’dan daha fazlaydı (sırasıyla %56,5’e karşı %36,1, p=0,006)

Katılımcıların çoğu (%85,8, 545/635) florokinolon grubu antibiyotik tercih ederken, %6,0’sı (38/635) aminoglikozid grubunu tercih etmiş ve %8,2’si (52/635) ise herhangi bir antibiyotik kullanılmamıştır. M grubunun, RU’dan daha fazla antibiyoterapi başladığı izlendi (sırasıyla; %93,7’ye karşı %88,8, p=0,029). Katılımcıların yaklaşık yarısı antibiyotik tedavisinin 1 hafta boyunca kullanılmasını isterken geri kalan katılımcılar 24 veya 72 saat süre ile antibiyotik tedavisi reçete etmiştir. Bir hafta boyunca antibiyotik reçete edenlerin oranı M’de RU’dan daha yüksekti (sırasıyla; %55,2’ye karşı %42,6, p=0,003).

İVE işlemi sonrası hastaların %47,6’sı (301/633) postoperatif 1. günde, %7,3’ü (46/633) postoperatif 3. günde ve %13,6’sı (86/633) hem postoperatif 1. hem 3. günde muayene edildi. Cerrahların yaklaşık üçte biri (200/633) postoperatif 1. ayda hastaları aramış ve %81,1’i (146/180) herhangi bir şikayet durumunda kliniğe başvurmaları istemiştir. Postoperatif 1. günde hastaları muayene etme oranı M’de RU’dan daha yüksekken (sırasıyla; %52,1’e karşı %40,6, p=0,006), postoperatif 1. ayda muayene etme oranı ise RU’da M’den daha fazlaydı. (sırasıyla; %38,7’ye karşı %26,8, p=0,002). Hastaların herhangi bir şikayeti olması durumunda kliniğe başvurması gerektiği konusunda bilgilendirilmesi açısından RU ve M arasında anlamlı fark yoktu (RU: 79,6%, M: 82,4%, p=0,176).

Enjeksiyon Protokolü

Katılımcıların %42,3’ü İVE ile tedavi kararı aldıktan hemen sonra İVE yaptıklarını bildirirken, diğer katılımcılar İVE için farklı bir randevu vermiştir. M grubunun ayrı bir randevu ile İVE yapma eğilimi RU’dan daha yüksekti, ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (%46,5’e karşı %38,6, p=0,062).

Tüm göz hekimlerinin neredeyse yarısı hastaları yükleme evresinde (ilk 3 enjeksiyon) muayene ederken, %24,7’si (141/570) enjeksiyon gününde, %22,1’i (126/570) ise sadece yükleme evresinden 1 ay sonra muayene etmiştir. RU (aylık: %53,3, enjeksiyon günü: %24,9, yükleme sonrası: %21,8) ve MS (aylık: %52,8, enjeksiyon günü: %24,8, yükleme sonrası: %22,4) arasında muayene yaklaşımları açısından anlamlı fark yoktu (p=0,986).

YBMD’li hastalar için en sık tedavi yaklaşımı başta 3 kez aylık enjeksiyonu takiben gerektikçe (“pro re nata”,PRN) tedavi (%64,5) şeklinde olmuştur. YBMD tedavi protokolü tercihinde RU (PRN: %62,8, tedavi et ve uzat [TEU]: %35,5, diğer: %1,7) ve M (PRN: %66,1, TEU: %31,9, diğer: %2,1) arasında anlamlı fark yoktu (p=0,651).

Cerrahların yaklaşık yarısı YBMD’li hastalara yılda 6-7 enjeksiyon yapıldığını varsayarken, katılımcıların sırasıyla %6,2, %33,9 ve %11,3’ü bu sayının 1-3, 4-5 ve 8 veya daha fazla olduğunu varsaymıştır. YBMD için yıllık 6-7 enjeksiyon yapıldığını varsayan katılımcıların oranı RU’da M’den yüksekti (%60,2’ye karşı %40,5, p=0,000).

DMÖ hastaları için katılımcıların sırasıyla %42, %38, %11 ve %9’u yılda 6-7, 1-3, 4-5 ve 8 veya daha fazla enjeksiyon yapıldığını düşünmüştür. DMÖ için yılda 6-7 enjeksiyon yapıldığını varsayan katılımcıların oranı RU’da M’den daha fazlaydı (%49,4’e karşı %36,5, p=0,002).

Tartışma

Son yıllarda intravitreal ilaç enjeksiyonları hakkında çeşitli kılavuzlar yayımlanmıştır.^6,7 Ancak günlük pratikte enjeksiyon öncesi hazırlık, enjeksiyon tekniği ve enjeksiyon sonrası bakım tercihleri değişiklik göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye’deki cerrahların tercih ettiği İVE teknikleri bildirilmektedir.

Topikal Antibiyotikler

Katılımcıların çoğu İVE öncesi profilaktik antibiyotik kullanmamıştır. Benzer şekilde, 2018 yılında yapılan bir ankette Amerikan Retina Uzmanları Derneği (“American Society of Retina Specialists”, ASRS) üyelerinin %76,8’i enjeksiyon öncesi antibiyotik başlamadıklarını bildirmiştir.⁸ 2014 yılında Amerikan Oftalmoloji Akademisi (“American Academy of Ophthalmology”, AAO) tarafından yayınlanan bir raporda endoftalmi riskini azaltmak için profilaktik antibiyotik kullanımını destekleyen yeterli kanıt olmadığı belirtilmiştir.⁹ 2018 yılında EURETINA uzman konsensüs raporuna göre perioperatif antibiyotik kullanımı da standart tedavi olarak kabul edilmemiştir.⁶ Ayrıca, son çalışmalar antibiyotik profilaksisinin antibiyotik direncine neden olabileceğini düşündürmektedir.^10,11

Ankete katılanların neredeyse üçte ikisi (%63,8) enjeksiyondan hemen sonra topikal antibiyotik damla başlamıştır. Buna karşılık, son ASRS anketinde enjeksiyondan hemen sonra sürekli veya sık aralıklarla antibiyotik kullanma oranı %16,6 ile sınırlıdır.⁸ Anketimizde evde kullanım için antibiyotik yazma oranı %91,8 gibi çok yüksek bir değerdi. ASRS anketinde ise bu oran %33’tür. Evde kullanım için antibiyotik tedavisi multidisipliner grup tarafından RU gruba göre daha sık ve daha uzun süreli olarak reçete edildi. Bu, retina uzmanlarının İVE sonrası oluşabilecek komplikasyonları yönetebilme yetisi ile ilişkili olabilir.

Kılavuzlarda perioperatif antibiyotik kullanılması önerilmemektedir.^3,6 Ancak, gerçek dünyada, ASRS üyelerinin %33’ü enjeksiyondan sonra antibiyotik reçete etmiştir. Bunun nedeni kılavuz önerilerine güven eksikliği olabilir. Türk cerrahlar arasında kullanım oranları da dünyanın diğer yerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. Bu, cerrahların risk almayı istememesi ve malpraktis suçlamalarından kaçınma isteği ile ilişkilidir.

Maske, Eldiven ve Örtü Kullanımı

Cerrahların tamamına yakını (%91,65) steril bir örtü kullanmıştır. Bu oran ASRS 2018 verilerine (%10,9) göre çok daha yüksektir. Çalışmalar, steril örtülerin hastaların ağız ve burnunu izole ettiğini ve hasta kaynaklı bulaşmayı azaltabileceğini göstermektedir.^12,13 Ancak EURETINA 2018 konsensüs raporunda steril örtüler kullanılarak postoperatif enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik yeterli kanıt olmadığı ve cerrahın tercihine göre kullanılabileceği belirtilmiştir.¹⁴

Katılımcıların büyük çoğunluğu işlem öncesinde maske (%98,30) ve steril eldiven (%97,52) takmıştır. ASRS 2018 verilerinde katılımcıların sadece %32,9’u maske ve %54,8’i eldiven (%50,4’ü steril eldiven) kullanmıştır. Tükürük izolatlarının %41’ini Streptokok türleri oluşturur¹⁵ ve İVE sonrası endoftalmi çoğunlukla streptokoklardan kaynaklanır.^16,17 Orofaringeal damlacıkların steril enfeksiyon bölgesinin kontaminasyonuna neden olduğu düşünülmektedir.¹⁵ Yapılan çalışmalar, enjeksiyon sırasında maske takmanın ve “konuşmak yok” politikasını benimsemenin kültür plakalarında bakteriyel koloni oluşumunu önemli ölçüde azalttığını göstermektedir.¹⁸ EURETINA 2018 konsensüs raporu maske takılmasını önermiştir.⁶ Bizim çalışmamızda da katılımcıların çoğu (%81,0) maske takarken burnu kapatmayı tercih etmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında etkili maske veya respiratör (hem ağız hem de burnu kapatan) kullanımının aerosol oluşumunu ve bulaşı önlemede etkili olduğu vurgulanmıştır.¹⁹

İlginç bir şekilde, RU grupta steril eldiven giyme oranı daha düşüktü. Bu, retina uzmanlarının endoftalmi gibi komplikasyonları tedavi etmede kendilerine daha fazla güvenmeleri ile de ilişkili olabilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün el hijyeni kılavuzu, cerrahi girişimlerden önce el hijyeni ve eldiven giyilmesini önermektedir.²⁰ Ancak hiçbir çalışmada endoftalmi riskini azaltmada İVE öncesi steril veya non-steril eldiven ve cerrahi el yıkamanın etkisi doğrudan değerlendirilmemiştir.

Vitreus, düşük virülanslı bakteriler için zengin bir kültür ortamıdır ve immün açıdan ayrıcalıklı bir bölgedir. Bu nedenle İVE’nin aseptik bir girişim olarak değerlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Anestezi

Anketimizin sonuçlarına göre en sık kullanılan anestezi topikal damlalardı (%97,8). Sonuçlarımızla uyumlu olarak, Kanadalı retina uzmanları ve ASRS üyeleri de enjeksiyondan önce topikal damlaları tercih etmişlerdir.^8,21 İVE öncesi anestezi tekniğine ilişkin kanıtlar yeterli olmamakla birlikte en az invaziv anestezi yöntemi olması nedeniyle topikal anestezi önerilmektedir.

Göz Kapağı Spekülumu

Katılımcılarımızın tamamına yakını (%96) steril göz kapağı spekulumu kullanmıştır. Bu bulgu Kanadalı cerrahların (%91) tercihleri ile benzerlik göstermektedir.²¹ İVE sırasında kapakların istem dışı kapanmasını ve kirpiklerle iğne kontaminasyonunu önlemek gerekir. Yeterli kapak retraksiyonu sağlanamadığında endoftalmi oranında artış bildirilmiştir.²² 2018 ASRS anketinde, tüm üyelerin %73’ü bir göz kapağı spekulumu kullanmış ve bu 2011’de %92 olan orana kıyasla gerileme göstermiştir. Bu bulgu bimanuel retraksiyon tekniğinin daha sık kullanılması ile ilişkilendirilmiştir.²³

Antisepsi

Cerrahların tamamına yakını (%98,9) konjonktiva için PI ile antisepsi yapmıştır. Bu oran Kanada, ASRS üyeleri (%92,2) ve Birleşik Krallık’ta bildirilenler oranlar ile benzerdir.^8,21,24 Cerrahların çoğu (%71,9) %5’lik PI solüsyonu kullanmayı tercih etmiştir. PI, geniş spektrumlu mikrobisidal aktiviteye sahiptir ve antisepsi için önemlidir. Cerrahi işlem öncesi oküler yüzeydeki patojen yükünü azaltır ve İVE öncesi konjonktiva ve perioküler cilde uygulanması şiddetle tavsiye edilir.^20,25 PI konsantrasyonları (%2,5-10) ve oküler yüzeyde bekleme süresindeki farklılıklar yeterli bakterisidal aktiviteyi sağlamada önemlidir. Bu aralıktaki PI konsantrasyonları ile bakterisidal etki elde edebilmek için tek bir uygulamadan sonra 30-120 sn beklenmelidir ve tek bir uygulama yeterlidir.²⁵ 2018 EURETINA konsensüs raporunda, İVE’den önce %5 PI damlatılarak 30 saniye beklenmesi önerilmiştir.⁶

Enjeksiyon Ortamı

İVE için cerrahların %65,3’ü ameliyathane ve %33,6’sı temiz oda ortamını tercih etmiştir. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da İVE’ler esas olarak bir muayene odası girişimi olarak gerçekleştirilir ve enjeksiyon sonrası endoftalmi insidansı düşüktür. Daha önce yapılan bir çalışmada İVE’lerde endoftalmi insidansı açısından muayene odası ve ameliyathane arasında anlamlı fark saptanmamıştır.²⁶ 2018 EURETINA raporunda İVE’lerin enfeksiyon sıklığı açısından benzer risk taşıdığı bildirilmiştir.⁶

Enjeksiyon Uygulamaları

Cerrahların çoğu üst temporal kadranı (sağ gözde %78,5, sağ gözde %68,2) tercih ederken bunu alt temporal kadran (%18,2 sağ, %17,3 sol) izlemiştir. Buna karşılık, alt temporal kadran Kanadalı retina uzmanlarının (%63) ve ASRS üyelerinin (%61,8 sağ, %61,0 sol) çoğunluğu tarafından tercih edilmektedir. Son kılavuzlar, enjeksiyon kadranı seçimini cerrahın tercihine bırakmaktadır.¹⁴ Alt temporal kadrana İVE yapılmasının bir avantajı, ilacın hastanın görmesini engellememesi olabilir. Aksine, enjeksiyondan sonra retina dekolmanı meydana gelirse, üst temporal kadran pnömatik retinopeksi için daha avantajlı olabilir. Çalışmamızdaki retina uzmanları, vitreoretinal cerrahi deneyimlerinden dolayı farklı kadranları kullanmaya daha aşinadırlar ve bu nedenle her kadranı ayrı ayrı seçebilmektedirler.

Katılımcıların yaklaşık %70’i iğneyi bulbusa dik tutmuştur. Bu yöntem çoğu cerrah tarafından uzun yıllardır tercih edilmektedir. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalar, vitreus reflüsünün önlenmesinde tünel tekniğinin daha üstün olduğunu göstermektedir.²⁷ Tünel tekniği, iğnenin bulbusa 30 derecelik bir açıyla girilmesi ve ardından merkeze dik olarak kaldırılmasından oluşur. Bu yaklaşım, vitreus fitilleşmesi olarak adlandırılan sklerada vitreusun sıkışmasını ve/veya vitreusa bakteriyel girişini önleyebilir.

Enjeksiyon Protokolü

Katılımcıların yarısından fazlası (%58,0) tedaviye karar verdikleri gün enjeksiyonu yapamadıklarını belirtmişlerdir. Aynı gün enjeksiyon oranı RU grubunda daha yüksekti. Bu durum retina uzmanlarının İVE konusunda daha deneyimli olması ile açıklanabilir.

Çalışmamızda katılımcıların %64,5’i YBMD tedavisinde ilk 3 enjeksiyondan sonra hastaları aylık olarak muayene ettiklerini ve PRN yöntemini izlediklerini belirtti. Katılımcıların %33,6’sı TEU yöntemini uyguladığını, hastaların gözü kuruyana kadar aylık tedavi yaptığını ve daha sonra tedavi aralığını uzattığını belirtti. Son çalışmalar, TEU yönteminin YBMD’li hastalarda görme keskinliğini koruduğunu veya iyileştirdiğini doğrulamıştır.^28,29 TEU protokolünde her yıl yapılan muayene sayısı PRN protokolüne göre daha düşüktür.²⁸ Çalışmalar, TEU protokolünde tedavi aralıklarının daha uzun olmasının hasta anksiyetesini azalttığını göstermektedir.²⁸ Amerikalı cerrahlardan farklı olarak, anket sonuçlarımız Türkiye’de YBMD tedavisinde TEU protokolünün kullanımının düşük olduğunu göstermektedir.

Çalışmamızdaki birçok cerrah, YBMD ve DMÖ hastalarına yılda 6-7 enjeksiyon yapılması gerektiğini düşünmüştür. Ancak YBMD tedavisi hakkında Türkiye’de gerçek hayatta yapılan olgu çalışmalarında farklı sonuçlar elde edilmiştir. Boğaziçi Retina Çalışma Grubu tarafından 2013-2014 yılları arasında yapılan bir gerçek yaşam çalışmasında YBMD için yıllık ortalama enjeksiyon sayısının 4,1 olduğunu belirtmiştir.^30,31 Bu, cerrahlar tarafından tahmin edilen yıllık enjeksiyon sayısının pratikte uygulanan ile tutarlı olmadığını göstermektedir.

Diğer Uygulamalar

Katılımcıların çoğu aynı randevuda (%82,8) her iki göze enjeksiyon yapmamayı tercih etmiştir. Ancak bu oran Kuzey Amerika’dan farklıdır. ASRS üyelerinin %71,5’i ve Kanadalı retina uzmanlarının %57’sinin aynı gün bilateral enjeksiyonu tercih ettiği bildirilmiştir.^8,21 Son zamanlarda yapılan çalışmalar bilateral İVE’nin tek taraflı enjeksiyonlara göre yan etki oranını artırmadığını düşündürmektedir.^32,33 En güncel EURETINA kılavuzu, her göz için ayrı set kullanılarak aynı gün bilateral enjeksiyon yapılmasını önermektedir (sıralı enjeksiyonlar).⁶ Türkiye’de oftalmologların aynı gün bilateral enjeksiyonu daha düşük tercih etmesi, geri ödeme düzenlemeleri nedeniyle ilk 3 ardışık aylık bevacizumab enjeksiyonunun zorunlu olarak uygulanması ile ilişkili olabilir. Ek olarak, tek bir bevasizumab şişesinden birden fazla şırınga dağıtmak, endoftalmi riskini artırabilir.

Katılımcıların sadece %57,3’ü enjeksiyondan önce gözbebeğini genişletti. Bu oran Kanadalı retina uzmanlarından çok daha düşüktü (%83).²¹ Şu anda İVE’den önce göz bebeğini genişletmek için bir fikir birliği yoktur. 2018 EURETINA kılavuzu, İVE öncesi pupil dilatasyonu kararının uygulayıcıya bağlı olduğunu belirtmektedir. Bu kılavuz, retina ve optik sinir perfüzyonunun hemen incelenmesini sağlamak için yeni İVE yapan doktalar için pupil dilatasyonu önermektedir. Buna karşılık retina uzmanları anketimizde göz bebeğini çok uzmanlılara göre daha sık dilate etmeyi tercih etmişlerdir.

Cerrahların üçte ikisinden fazlası (%67,2) enjeksiyondan hemen sonra retina ve optik sinir perfüzyonunu değerlendirdi. Bu oran ASRS anketine göre daha yüksekti (%56,0). İVE sonrası göz içi basıncında kısa süreli artış olduğu bilinmektedir.³⁴ İskemik optik sinir hasarını değerlendirmek ve perfüzyonu kontrol etmek için görme keskinliği testi (parmak sayımı veya el hareketi testi), göz içi basıncı ölçümü veya optik sinirin doğrudan görüntülenmesi yapılabilir. Işık algısı santral retinal arter perfüzyonu varlığını gösterse de, arteriyel perfüzyonun sağlanmasında en güvenilir yöntem doğrudan görüntülemedir.^34,35

Cerrahların yarısına yakını (%47,6) postoperatif 1. günde klinik muayene yaptığını, %31,6’sı ise muayene yapmadığını bildirdi. Klinik muayeneyi tercih etmeyen cerrahların çoğu (%81,1) hastalara sözel olarak potansiyel komplikasyonlar hakkında bilgi verirken, daha küçük bir grup (%11,7) ise bilgilendirme formu kullandıklarını belirtmiştir. Son yıllarda İVE sonrası komplikasyonların takibi ve raporlanması için telefonla temas daha sık kullanılmaktadır.³⁵ 2014 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir uzman paneline göre endoftalmi, retina dekolmanı, göz içi kanaması gibi olası enjeksiyon sonrası komplikasyonların belirtileri konusunda hastalar taburcu edilmeden önce bilgilendirilmeli ve hastaya 24 saatlik iletişim bilgileri verilmelidir.¹⁴

Sonuç

Bu çalışmada yanıt oranı %90 olup, sonuçlarımız Türkiye’deki oftalmologların İVE teknikleri açısından farklı tercihlere sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca, uygulamaları bazı yönlerden Kanadalı cerrahlar ve ASRS üyelerinden farklıdır. Birçok ülkede, İVE cerrahi bir prosedür olarak kabul edilir ve bir ameliyathanede gerçekleştirilir. Amerika Birleşik Devletleri’nde İVE, maliyetleri azaltmak ve çok sayıda hastayı barındırmak için ofis tabanlı bir prosedür olarak gerçekleştirilir. Ofis bazlı işlemler genellikle muayene odasında steril bir örtü, steril eldiven, steril cerrahi kıyafet veya maske kullanılmadan yapılır. Anketimizin sonuçları Avrupa’daki cerrah uygulamalarına daha çok benzemektedir.³⁶

Postoperatif antibiyotik reçete edilme oranının yüksek olması ve bilateral intravitreal enjeksiyonların aynı gün yapılması dışında bu çalışmanın sonuçları genellikle İVE kılavuzları ile uyumludur.

İVE genellikle dünya çapında sadece retina uzmanları tarafından uygulanmaktadır ve bu da Türkiye’deki cerrahların uygulamalarından farklıdır. Güncel sağlık uygulamaları İVE’nin sadece retina uzmanları tarafından değil, diğer oftalmologlar tarafından da yapılmasına olanak sağlamaktadır. Bu durum ülkemizin İVE uygulamalarında farklılıklara yol açabilir. İVE’nin etkinliği ve güvenilirliğini incelemek için retrospektif çalışmalar yapılırken bu tutarsızlıklar göz önünde bulundurulmalıdır. Güvenlilik ve etkinliği birleştiren İVE tekniklerini tanımlamak için daha fazla kanıta dayalı tıp gereklidir.

Teşekkür: Yazarlar Türk Oftalmoloji Derneği’ne desteklerinden dolayı teşekkürlerini ifade etmişlerdir.

Etik

Etik Kurul Onayı: Araştırma protokolü ilk olarak Kocaeli Üniversitesi Yerel Etik Kurulu’na sunulmuştur (kayıt numarası: KAEK 2020/219).

Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu dışında olan kişiler tarafından değerlendirilmiştir.

Yazarlık Katkıları

Cerrahi ve Medikal Uygulama: V.L.K., E.Ö.T., Konsept: V.L.K., E.Ö.T., Dizayn: V.L.K., E.Ö.T., Veri Toplama veya İşleme: V.L.K., E.Ö.T., Analiz veya Yorumlama: V.L.K., E.Ö.T., F.Ş., Literatür Arama: V.L.K., E.Ö.T., F.Ş., Yazan: V.L.K., E.Ö.T., E.B.

Çıkar Çatışması: Yazarlar tarafından çıkar çatışması bildirilmemiştir.

Finansal Destek: Yazarlar tarafından finansal destek almadıkları bildirilmiştir.

Statistical Analysis

All P values were derived from chi-square tests using SPSS software version 20 (IBM Corp, Armonk, NY). The research protocol was initially submitted to the Institutional Ethics Committee and Review Board of the University of Kocaeli (registration number: KAEK 2020/219).

Demographic Data

The participants’ institutions are presented in Table 1. RS accounted for 30.6% (273/891) of all participants. The responses of RS and M are evaluated in Table 2. Of all respondents, 4.4% (39/882) were members of the Turkish Ophthalmological Association Medical Retina Society, 2.4% (21/882) were members of the Turkish Ophthalmological Association Vitreoretinal Surgery Society, and 4.4% (39/882) were members of both the Medical Retina and Vitreoretinal Surgery societies. The remaining 88.8% (783/882) of the participants were not members of any society.

Pre-injection Practices

Only 13.0% (84/646) of the participants prescribed prophylactic antibiotics before IVI. There was no statistically significant difference in prophylactic antibiotic use between RS and M (10.9% vs. 14.2%, respectively, p=0.216). In terms of setting, 65.3% (422/646) of the participants performed IVI in an operating room (OR), 33.6% (217/646) in a clean room (CR), and 1.1% (7/646) in an office or other setting. There was no significant difference between RS (OR: 61.5%, CR: 36.6%, office-others: 1.9%) and M (OR: 68.0%, CR: 31.5%, office/other: 0.5%) (p=0.083). Nearly all participants (97.8%; 633/647) administered topical anesthetics, 2 participants (0.3%) preferred peribulbar anesthesia, whereas 12 participants (1.9%) did not perform anesthesia before IVI. There was no difference in topical anesthesia use between RS and M (96.9% vs. 98.5%, respectively, p=0.448).

Most surgeons draped before IVI, with 56.7% (367/647) saying they used a sterile drape and 34.9% (226/647) using a fenestrated towel. The rest of the surgeons did not use any covering. There was no significant difference in draping practices between RS (sterile drape: 55.3%; fenestrated towel: 34.2%; no covering: 10.5%) and M (sterile drape: 57.5%; fenestrated towel: 35.6%; no covering: 7.0%) (p=0.281).

Ninety-six percent (624/650) of the participants used a sterile eyelid speculum during the procedure. There was no difference in eyelid speculum use between RS and M (96.1% vs. 95.9%, respectively, p=0.886).

Povidone iodine (PI) antisepsis on the conjunctiva was used by almost all surgeons (98.9%, 643/650). However, different concentrations of PI were preferred by the participants (1% PI with frequent repetition: 11.4%; 5% PI: 71.9%; 10% PI: 15.7%). There was no difference in the PI concentrations used by RS (1% PI: 9.3%; 5% PI: 74.0%; 10% PI: 15.9%, no PI: 0.8%) and M (1% PI: 12.8%; 5% PI: 70.3%; 10% PI: 15.6%; no PI: 1.3%) (p=0.515). There was also variation in the contact time of PI on the conjunctiva (30 s: 25.9%, 60 s: 28.0%, 90 s: 14.6%, 180 s: 31.5%) but there was no difference in PI contact time between RS (30 s: 24.2%, 60 s: 27.7%, 90 s: 15.6%, 180 s: 32.4%) and M (30 s: 27.2%, 60 s: 28.2%, 90 s: 14.0%, 180 s: 30.6%) (p=0.804).

Nearly all participants (97.5%, 630/646) wore sterile gloves during IVI. The use of sterile gloves was higher in M (99.0%) than RS (95.3%) (p=0.004). Similarly, nearly all participants wore masks (98.3%). Eighty-one percent (523/646) of the participants said they cover their noses with the mask and all stated the importance of covering the nose. In addition, 72.4% (467/645) of the participants wore special surgical clothes. There was no difference between RS and M in terms of mask use (96.9% vs. 99.2%, respectively) (p=0.087) or the use of special surgical clothes (68.5% vs. 75.1%, respectively) (p=0.065).

Most surgeons (82.8%, 535/646) did not perform injections in both eyes on the same day. RS preferred same-day bilateral injection more frequently than M (21.8% vs. 14.2%, p=0.013). Most of the surgeons who performed bilateral same-day injections used a sequential procedure (79.6%, 86/108). There was no significant difference in sequential procedure use between RS and M (85.5% vs. 73.6%) (p=0.126).

Pupil dilation before IVI was practiced by 42.7% of participants overall (276/646) and was significantly more common among RS than M (48.3% vs. 39.0%) (p=0.020).

Injection Practices

The most common quadrant for right eye injection was the superotemporal quadrant (78.5%, 499/636) followed by the inferotemporal (18.2%, 116/636), superonasal (2.2%, 14/636), and inferonasal (1.1%, 7/636) quadrants. Quadrant preferences were similar for the left eye. M preferred mostly the superotemporal quadrant (right: 82.5%, left: 74.1%), followed by the inferotemporal quadrant (right: 15.2%, left: 14.7%), superonasal quadrant (right: 1.8%, left: 9.7%), and inferonasal (right: 0.5%, left: 1.6%) quadrant. RS preferred mostly the superotemporal quadrant (right: 72.2%, left: 59.1%), followed by the inferotemporal quadrant (right: 23.0%, left: 21.4%), superonasal quadrant (right: 2.8%, left: 9.7%), and inferonasal quadrant (right: 2.0%, left: 0.5%). There was a significant difference in quadrant preference between RS and M (right: p=0.012, left: p=0.001)

When performing injections, 70.9% (449/633) of the participants said they hold the needle perpendicular to the globe. The tendency to use this needle position was higher in M than RS (74.0% vs. 66.4%, respectively, p=0.039).

Post-injection Practices

Most participants (93.1%, 591/632) did not use indirect ophthalmoscopy to evaluate retinal and optic nerve perfusion after injection. There was no significant difference in the use of indirect ophthalmoscopy between RS and M (5.6% vs. 7.9%, respectively, p=0.091).

Evaluation for central retinal artery occlusion (CRAO) after injection was performed using hand motion and finger counting by 42.5% (270/636) of participants and with light perception assessment by 17.1% (109/636) of participants. Another 2.2% (14/636) of participants used indirect ophthalmoscopy and 6.1% (39/636) of participants evaluated the retina 30 minutes after injection with a biomicroscope. The other 32.1% (204/636) of the participants did not check for CRAO. RS evaluated CRAO after injection more than M (76.6% vs. 62.0%, p=0.001)

A majority of the participants (63.8%, 406/636) administered antibiotic drops immediately after injection, 24.7% (157/636) used povidone iodine drops, and 0.2% (1/636) used topical anesthetic drops. 11.3% (72/636) of surgeon did not use drops after injection. There was no significant difference in use of drops after injections between RS (antibiotic drops: 60.7%, povidone iodine drops: 28.2%, no drops: 10.7%, topical anesthetic drops: all of but one) and M (antibiotic drops: 65.7%, povidone iodine drops: 22.5%, no drops: 11.8%, topical anesthetic drops: 0.0%) (p=0.208).

Nearly all participants (92.9%) covered the eye with a sponge, with 60.9% (287/636) reporting that they covered the eye until discharge and 32.1% (204/636) applying the sponge for 24 hours. More RS than M covered the eye until discharge (67.5% vs. 56.5%, respectively, p=0.006), whereas more M than RS preferred to cover the eye for 24 hours (56.5% vs. 36.1%, respectively, p=0.006)

Most of the participants (85.8%, 545/635) prescribed fluoroquinolone group antibiotics, 6.0% (38/635) prescribed aminoglycoside group antibiotics, and 8.2% (52/635) did not perform any antibiotherapy. M prescribed antibiotherapy more than RS (93.7% vs. 88.8%, respectively, p=0.029). Almost half of the participants prescribed antibiotics for 1 week and rest prescribed for 24 or 72 hours. M prescribed antibiotics for 1 week more than RS (55.2% vs. 42.6% respectively, p=0.003).

After the IVI procedure, 47.6% (301/633) of the participants examined the patients on postoperative day 1, 7.3% (46/633) on postoperative day 3, and 13.6% (86/633) both on postoperative day 1 and at postoperative 1 week. Approximately one-third of the surgeons (200/633) called the patients at postoperative 1 month and 81.1% (146/180) instructed patients to visit the clinic in case of any complaints. M examined patients on postoperative day 1 more than RS (52.1% vs. 40.6%, respectively, p=0.006), while RS examined patients at postoperative 1 month more than M. (38.7% vs. 26.8%, respectively, p=0.002). There was no significant difference between RS and M in terms of informing patients they should visit the clinic in case of any complaints (RS: 79.6%, M: 82.4%, p=0.176).

Injection Protocol

While 42.3% of participants reported performing IVI immediately after deciding to treat with IVI, the other participants scheduled an extra appointment for IVI. MS tended to perform IVI in another appointment more than RS, but the difference did not reach statistical significance (46.5% vs. 38.6%, p=0.062).

Almost half of all ophthalmologists examined patients monthly during the loading phase (first 3 injections), 24.7% (141/570) examined the patients on injection day, and 22.1% (126/570) examined patients only at 1 month after the loading phase. There was no significant difference in examination practices between RS (monthly: 53.3%, injection day: 24.9%, after loading phase: 21.8%) and MS (monthly: 52.8%, injection day: 24.8%, after loading phase: 22.4%) (p=0.986).

For patients with AMD, the most frequent treatment approach was 3 initial monthly injections, followed by pro re nata (PRN) treatment (64.5%). There was no significant difference in preference of AMD treatment protocol between R (PRN: 62.8%, treat and extend [TREX]: 35.5%, other: 1.7%) and M (PRN: 66.1%, TREX: 31.9%, other: 2.1%) (p=0.651).

Approximately half of the surgeons assumed that patients with AMD receive 6-7 injections per year, while this number was assumed to be 1-3, 4-5, and 8 or more by 6.2%, 33.9%, and 11.3% of participants, respectively. More RS than M assumed 6-7 injections yearly for AMD (60.2% vs. 40.5%, p=0.000).

For patients with DME, 42%, 38%, 11%, and 9% of participants assumed 6-7, 1-3, 4-5, and 8 or more injections per year, respectively. More RS than M assumed 6-7 injections for DME (49.4% vs. 36.5%, p=0.002).

Topical Antibiotics

Most participants did not use prophylactic antibiotics before IVI. Similarly, 76.8% of members of the American Society of Retina Specialists (ASRS) did not prescribe pre-injection antibiotics in a 2018 survey.⁸ A report of the American Academy of Ophthalmology in 2014 stated that there is insufficient evidence supporting the use of prophylactic antibiotics to reduce the risk of endophthalmitis.⁹ According to a EURETINA expert consensus report in 2018, perioperative antibiotic use was also not considered standard care.⁶ Furthermore, recent studies suggest that antibiotic prophylaxis may lead to antibiotic resistance.^10,11

Almost two-thirds (63.8%) of our respondents used topical antibiotic drops immediately after injection. In contrast, the rate of antibiotic use always or frequently immediately after injection was limited to 16.6% in the recent ASRS survey.⁸ In our survey, the rate of prescribing antibiotics for home use was very high at 91.8%. In the ASRS survey, this rate was 33%. Antibiotics were prescribed for home use more frequently and for longer duration by the multispecialty group than the retina specialist group. This may be related to retina specialists’ ability to manage complications that may occur after IVI.

Guidelines do not recommend perioperative antibiotics.^3,6 However, in the real world, 33% of ASRS members prescribed antibiotics after injections. This may be due to a lack of trust in guideline recommendations. Usage rates among Turkish surgeons were also higher than elsewhere in the world. This is associated with surgeons’ reluctance to take risks and to avoid malpractice allegations.

Use of Masks, Gloves, and Drapes

Nearly all (91.65%) of the surgeons used a sterile drape. This rate is much higher than ASRS 2018 data (10.9%). Studies suggest that sterile covers isolate the mouth and nose of patients and may reduce patient-induced transmission.^12,13 However, the EURETINA 2018 consensus report noted that there is not enough evidence to reduce the risk of postoperative infection using sterile drapes, and they can be used according to surgeon preference.¹⁴

Most of the participants wore masks (98.30%) and sterile gloves (97.52%) before the procedure. In the ASRS survey 2018 data, only 32.9% of the participants wore masks and 54.8% wore gloves (50.4% sterile gloves). Forty-one percent of salivary isolates constitute Streptococcus species¹⁵ and post-IVI endophthalmitis are mostly caused by streptococci.^16,17 Production of oropharyngeal droplets is thought to cause contamination of the sterile infection site.¹⁵ Studies show that wearing a mask during injection and adopting a “no talking” policy significantly reduces the formation of bacterial colonies on culture plates.¹⁸ The EURETINA 2018 consensus report recommended wearing a mask.⁶ Most of the participants in our study (81.0%) also preferred to cover the nose while wearing a mask. It was especially emphasized that the use of effective masks or respirators (covering both the mouth and nose) during the COVID-19 pandemic is effective in preventing aerosol formation and transmission.¹⁹

Interestingly, the rate of wearing sterile gloves was lower in the retina specialist group. This may also be related to retina specialists’ higher level of confidence regarding the management of complications such as endophthalmitis. The World Health Organization’s hand hygiene guideline recommends hand hygiene and wearing gloves before surgical interventions.²⁰ However, no study has directly evaluated the effect of sterile or non-sterile gloves and surgical hand washing before IVI in reducing the risk of endophthalmitis.

The vitreous is a rich medium for low-virulence bacteria and has immune privilege. Therefore, we believe that IVI should be considered an aseptic procedure.

Anesthesia

In the presented survey, the most commonly used anesthesia was topical drops (97.8%). Consistent with our results, Canadian retina specialists and ASRS members also preferred topical drops before injection.^8,21 Although there is a lack of evidence regarding the anesthesia technique before IVI, topical anesthesia is recommended because it is the least invasive anesthesia method.

Eyelid Speculum

Nearly all of our participants (96%) used a sterile eyelid speculum. This was similar to the preferences of Canadian surgeons (91%).²¹ During IVI it is necessary to prevent involuntary closure of the lids and needle contamination by the eyelashes. An increase in the rate of endophthalmitis was reported when adequate lid retraction was not achieved.²² In the 2018 ASRS survey, 73% of all members used an eyelid speculum, which showed a decline from 92% in 2011. This was associated with the more frequent use of bimanual retraction technique.²³

Antisepsis

Nearly all (98.9%) surgeons used PI antisepsis in the conjunctiva. This rate was similar to those reported in Canada, ASRS members (92.2%), and the United Kingdom.^8,21,24 Most of the surgeons (71.9%) preferred to use a 5% PI solution. PI has broad-spectrum microbicidal activity and is important for antisepsis. It reduces the pathogen load on the ocular surface prior to the surgical procedure and its use on the conjunctiva and periocular skin before IVI is strongly recommended.^20,25 In order to achieve a bactericidal effect at PI concentrations in this range, it is necessary to wait 30-120 seconds after a single application, and a single application is sufficient.²⁵ The 2018 EURETINA consensus report suggested using 5% PI for 30 seconds before IVI.⁶

Injection Setting

The preferred setting for IVI was an operating room for 65.3% of the surgeons and a clean room for 33.6% of the surgeons. In contrast, IVIs are performed mainly as an office procedure in the United States and Canada, with a low incidence of post-injection endophthalmitis. A previous study indicated no significant difference between the office and operating room in terms of the incidence of endophthalmitis in IVIs.²⁶ In the 2018 EURETINA report, IVIs were reported to have similar risk in terms of infection frequency.⁶

Most surgeons preferred the superotemporal quadrant (78.5% in the right eye, 68.2% in the right eye), followed by the inferotemporal quadrant (18.2% right, 17.3% left). In contrast, the inferotemporal quadrant was preferred by a majority of Canadian retina specialists (63%) and ASRS members (61.8% right, 61.0% left). Recent guidelines leave the choice of injection quadrant to the surgeon’s preference.¹⁴ An advantage of performing IVI in the inferotemporal quadrant may be that it prevents the drug from interfering with the patient’s vision. Conversely, if retinal detachment occurs after injection, the superotemporal quadrant may be more advantageous for pneumatic retinopexy. The retina specialists in our study are more familiar with using different quadrants because of their vitreoretinal surgery experience, and therefore may choose each quadrant separately.

Approximately 70% of the participants held the needle perpendicular to the globe. This method has been preferred by most surgeons for many years. However, recent studies indicate that the tunnel technique is superior in the prevention of vitreous reflux.²⁷ The tunnel technique involves inserting the needle at a 30 degree angle to the globe, then raising it perpendicular to the center. This approach may prevent trapping of the vitreous in the sclera, which is called vitreous wick syndrome, and/or bacterial entry into the vitreous.

More than half (58.0%) of the participants stated that they were not able to administer the injection on the same day they decided on the treatment. The rate of same day injection was higher in the retina specialist group. This may be explained by the fact that retina specialists have more experience with IVI.

In our study, 64.5% of the participants stated that they examined the patients monthly and followed up with a PRN regimen after the first 3 injections for AMD. Another 33.6% of the participants said they followed a TREX regimen, treating monthly until patients’ eye were dry and then extending the treatment interval at subsequent visits. Recent studies have confirmed that the TREX regimen maintains or improves visual acuity in patients with AMD.^28,29 The number of examinations each year is lower in the TREX protocol than in the PRN protocol.²⁸ Studies indicate that the longer treatment intervals in the TREX protocol reduce patient anxiety.²⁸ Unlike American surgeons, our survey results demonstrate low usage of the TREX protocol for AMD in Turkey

Many surgeons in our study estimated that patients with AMD and DME require 6-7 injections per year. However, different results were obtained in real-life case studies in Turkey for AMD. The Bosphorus Retina Study Group stated in a real-life study conducted between 2013 and 2014 that the average annual number of injections was 4.1 for AMD.^30,31 This suggests that the annual number of injections estimated by surgeons is not consistent with real-life practice.

Other Practices

Most of the participants preferred not to inject both eyes in the same appointment (82.8%). However, this rate differed in North America, as 71.5% of ASRS members and 57% of Canadian retina specialists were reported to prefer bilateral injection on the same day.^8,21 Recent studies suggest that bilateral IVI does not increase the rate of adverse events compared to unilateral injections.^32,33 The latest EURETINA guideline recommends same-day bilateral injection using separate equipment for each eye (sequential injections).⁶ The lower preference for same-day bilateral injections among ophthalmologists in Turkey may be related to the obligatory application of an initial 3 consecutive monthly injections of bevacizumab due to reimbursement regulations. In addition, dispensing multiple syringes from a single bevacizumab bottle may increase the risk of endophthalmitis.

Only 57.3% of the participants dilated the pupil before injection. This rate was much lower than Canadian retinal specialists (83%).²¹ There is currently no consensus to widen pupil before IVI. The 2018 EURETINA guideline states that the decision for pupil dilation before IVI depends on the practitioner. This guideline recommends pupil dilation for physicians who are newly performing IVI to enable immediate examination of retinal and optic nerve perfusion. In contrast, retina specialists preferred to dilate the pupil more frequently than multispecialists in our survey.

Over two-thirds (67.2%) of the surgeons evaluated retinal and optic nerve perfusion immediately after the injection. This rate was higher than in the ASRS survey (56.0%). It is known that a short-term increase in intraocular pressure occurs after IVI.³⁴ Visual acuity test (finger counting or hand movement test), intraocular pressure measurement, or direct visualization of the optic nerve can be performed to assess ischemic optic nerve damage and check for perfusion. Although light perception indicates the presence of central retinal artery perfusion, the most reliable method of ensuring arterial perfusion is direct imaging.^34,35

Almost half of the surgeons (47.6%) reported performing clinical examination on postoperative day 1, whereas 31.6% did not perform an examination. Most surgeons (81.1%) who did not prefer clinical examination verbally informed the patients about potential complications, and a smaller group (11.7%) said they used an information form. In recent years, telephone contact has been more commonly used for the follow-up and reporting of complications after IVI.³⁵ According to a United States expert panel from 2014, patients should be informed before discharge about the symptoms of possible post-injection complications such as endophthalmitis, retinal detachment, and intraocular hemorrhage, and 24-hour contact information should be provided to the patient.¹⁴

Kaynaklar

Ohm J. Über die Behandlung der Netzhautablösung durch operative Entleerung der subretinalen Flüssigkeit und Einspritzen vom Luft in den Glaskörper. Graefe Arch Klin Ophthalmol. 1911;79:442-450.

Fung AE, Rosenfeld PJ, Reichel E. The International Intravitreal Bevacizumab Safety Survey: using the internet to assess drug safety worldwide. Br J Ophthalmol. 2006;90:1344-1349.

Aiello LP, Brucker AJ, Chang S, Cunningham ET Jr, D’Amico DJ, Flynn HW Jr, Grillone LR, Hutcherson S, Liebmann JM, O’Brien TP, Scott IU, Spaide RF, Ta C, Trese MT. Evolving guidelines for intravitreous injections. Retina. 2004;24(5 Suppl):S3-19.

Korobelnik J-F, Weber M, Cohen SY, groupe d’Experts. Recommendations for carrying out intravitreal injections. J Fr Ophtalmol. 2009;32:288-289.

Weber M, Cohen SY, Tadayoni R, Coscas G, Creuzot-Garcher C, Devin F, Gaudric A, Mauget-Faysse M, Sahel JA, Soubrane G, Souied E, Korobelnik JF. Evolving intravitreous injection technique. J Fr Ophtalmol. 2008;31:625-629.

Grzybowski A, Told R, Sacu S, Bandello F, Moisseiev E, Loewenstein A, Schmidt-Erfurth U; Euretina Board. 2018 Update on Intravitreal Injections: Euretina Expert Consensus Recommendations. Ophthalmologica. 2018;239:181-193.

Nikkhah H, Karimi S, Ahmadieh H, Azarmina M, Abrishami M, Ahoor H, Alizadeh Y, Behboudi H, Daftarian N, Dehghan MH, Entezari M, Farrahi F, Ghanbari H, Falavarjani KG, Javadi MA, Karkhaneh R, Moradian S, Manaviat MR, Mehryar M, Nourinia R, Parvaresh MM, Ramezani A, Haghi AR, Riazi-Esfahani M, Soheilian M, Shahsavari M, Shahriari HA, Rajavi Z, Safi S, Shirvani A, Rahmani S, Sabbaghi H, Pakbin M, Kheiri B, Ziaei H. Intravitreal Injection of Anti-vascular Endothelial Growth Factor Agents for Ocular Vascular Diseases: Clinical Practice Guideline. J Ophthalmic Vis Res. 2018;13:158-169.

Uhr JH, Xu D, Rahimy E, Hsu J. Current Practice Preferences and Safety Protocols for Intravitreal Injection of Anti-Vascular Endothelial Growth Factor Agents. Ophthalmol Retina. 2019;3:649-655.

Green-Simms AE, Ekdawi NS, Bakri SJ. Survey of intravitreal injection techniques among retinal specialists in the United States. Am J Ophthalmol. 2011;151:329-332.

Storey P, Dollin M, Rayess N, Pitcher J, Reddy S, Vander J, Hsu J, Garg S; Post-Injection Endophthalmitis Study Team. The effect of prophylactic topical antibiotics on bacterial resistance patterns in endophthalmitis following intravitreal injection. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2016;254:235e242

Hunyor AP, Merani R, Darbar A, Korobelnik JF, Lanzetta P, Okada AA. Topical antibiotics and intravitreal injections. Acta Ophthalmol. 2018;96:435-441.

Casparis H, Wolfensberger TJ, Becker M, Eich G, Graf N, Ambresin A, Mantel I, Michels S. Incidence of presumed endophthalmitis after intravitreal injection performed in the operating room: a retrospective multicenter study. Retina. 2014;34:12-17.

Wen JC, McCannel CA, Mochon AB, Garner OB. Bacterial dispersal associated with speech in the setting of intravitreous injections. Arch Ophthalmol. 2011;129:1551-1554.

Avery RL, Bakri SJ, Blumenkranz MS, Brucker AJ, Cunningham ET Jr, DʼAmico DJ, Dugel PU, Flynn HW Jr, Freund KB, Haller JA, Jumper JM, Liebmann JM, McCannel CA, Mieler WF, Ta CN, Williams GA. Intravitreal injection technique and monitoring: updated guidelines of an expert panel. Retina. 2014;34(Suppl 12):S1eS18.

Gordon DF, Jong BB. Indigenous flora from human saliva. Appl Microbiol. 1968;16:428e429.

McCannel CA. Meta-analysis of endophthalmitis after intravitreal injection of anti-vascular endothelial growth factor agents: causative organisms and possible prevention strategies. Retina. 2011;31:654e661.

Doshi RR, Leng T, Fung AE. Reducing oral flora contamination of intravitreal injections with face mask or silence. Retina 2012;32:473-476.

Ogoina D. COVID-19: The Need for Rational Use of Face Masks in Nigeria. Am J Trop Med Hyg. 2020;103:33-34.

Berkelman RL, Holland BW, Anderson RL. Increased bactericidal activity of dilute preparations of povidone-iodine solutions. J Clin Microbiol 1982;15:635-639.

Xing L, Dorrepaal SJ, Gale J. Survey of intravitreal injection techniques and treatment protocols among retina specialists in Canada. Can J Ophthalmol. 2014;49:261-266.

Mansour AM, Shahin M, Kofoed PK, Parodi MB, Shami M, Schwartz SG. Collaborative Anti-VEGF Ocular Vascular Complications Group: Insight into 144 patients with ocular vascular events during VEGF antagonist injections. Clin Ophthalmol 2012;6:343-363.

Rahimy E, Fineman MS, Regillo CD, Spirn MJ, Hsu J, Kaiser RS, Maguire JI, Brown GC, Chiang A. Speculum versus bimanual lid retraction during intravitreal injection. Ophthalmology 2015;122:1729-1730.

Anijeet DR, Hanson RJ, Bhagey J, Bates RA. National survey of the technique of intravitreal triamcinolone injection in the United Kingdom. Eye. 2007;21:480-486.

Wykoff CC, Flynn HW Jr, Rosenfeld PJ. Prophylaxis for endophthalmitis following intravitreal injection: antisepsis and antibiotics. Am J Ophthalmol 2011;152:717-719.e712.

Tabandeh H, Boscia F, Sborgia A, Ciracì L, Dayani P, Mariotti C, Furino C, Flynn HW Jr. Endophthalmitis associated with intravitreal injections: office-based setting and operating room setting. Retina. 2014;34:18-23.

Knecht PB, Michels S, Sturm V, Bosch MM, Menke MM. Tunnelled versus straight intravitreal injection: Intraocular pressure changes, vitreous reflux, and patient discomfort. Retina. 2009;29:1175-1181.

Wykoff CC, Croft DE, Brown DM, Wang R, Payne JF, Clark L, Abdelfattah NS, Sadda SR; TREX-AMD Study Group. Prospective Trial of Treat-and-Extend versus Monthly Dosing for Neovascular Age-Related Macular Degeneration: TREX-AMD 1-Year Results. Ophthalmology. 2015;122:2514-2522.

Wykoff CC, Ou WC, Brown DM, Croft DE, Wang R, Payne JF, Clark WL, Abdelfattah NS, Sadda SR; TREX-AMD Study Group. Randomized Trial of Treat-and-Extend versus Monthly Dosing for Neovascular Age-Related Macular Degeneration: 2-Year Results of the TREX-AMD Study. Ophthalmol Retina. 2017;1:314-321.

Erden B, Bölükbaşı S, Özkaya A, Karabaş L, Alagöz C, Alkın Z, Artunay Ö, Bayramoğlu SE, Demir G, Demir M, Demircan A, Erdoğan G, Erdoğan M, Eriş E, Kaldırım H, Onur İU, Osmanbaşoğlu ÖA, Özdoğan Erkul S, Öztürk M, Perente İ, Sarıcı K, Sayın N, Yaşa D, Yılmaz İ, Yılmazabdurrahmanoğlu Z; Bosphorus Retina Study Group. Comparison of two different treatment regimens’ efficacy in neovascular age-related macular degeneration in Turkish population-based on real life data-Bosphorus RWE Study Group. Int J Ophthalmol. 2020;13:104-111.

Özkaya A, Karabaş L, Alagöz C, Alkın Z, Artunay Ö, Bölükbaşı S, Demir G, Demir M, Demircan A, Erden B, Erdoğan G, Erdoğan M, Eriş E, Kaldırım H, Onur İU, Osmanbaşoğlu Ö, Özdoğan Erkul S, Öztürk M, Perente İ, Sarıcı K, Sayın N, Yaşa D, Yılmaz İ, Yılmazabdurrahmanoğlu Z. Real-World Outcomes of Anti-VEGF Treatment for Neovascular Age-Related Macular Degeneration in Turkey: A Multicenter Retrospective Study, Bosphorus Retina Study Group Report No: 1. Turk J Ophthalmol. 2018;48:232-237.

Borkar DS, Obeid A, Su DC, et al. Endophthalmitis Rates after Bilateral Same-Day Intravitreal Anti-Vascular Endothelial Growth Factor Injections. Am J Ophthalmol. 2018;194:1-6.

Juncal VR, Francisconi CLM, Altomare F, Chow DR, Giavedoni LR, Muni RH, Berger AR, Wong DT. Same-Day Bilateral Intravitreal Anti-Vascular Endothelial Growth Factor Injections: Experience of a Large Canadian Retina Center. Ophthalmologica. 2019;242:1-7.

Kim JE, Mantravadi AV, Hur EY, Covert DJ. Short-term intraocular pressure changes immediately after intravitreal injections of anti-vascular endothelial growth factor agents. Am J Ophthalmol. 2008;146:930-934. e931.

Doshi RR, Bakri SJ, Fung AE. Intravitreal injection technique. Semin Ophthalmol. 2011;26:104-113.

Huang K, Sultan MB, Zhou D, Tressler CS, Mo J. Practice patterns of ophthalmologists administering intravitreal injections in Europe: a longitudinal survey. Clin Ophthalmol. 2016;10:2485-2488.

This page is for health professionals only.