Koryokapillaris Akım Boşluklarının Artefakt Çıkarılmış Kantitatif Analizi

M. Giray Ersöz; Mümin Hocaoğlu; Işıl Sayman Muslubaş; Serra Arf; Erdost Yıldız; Murat Karaçorlu

doi:10.4274/tjo.galenos.2022.23855

ÖZET

Amaç:

Vitreus opasiteleri, retina pigment epiteli altı sıvı ve birikintileri ve subretinal sıvı (SRS) nedeniyle oluşan artefaktları dış retinanın en-face optik koherens tomografi (OKT) görüntüsünün eşiklenmesi yoluyla çıkarabilen yeni bir OKT-anjiyografi (OKTA) görüntü işleme stratejisiyle koryokapillaris akım boşluklarını (AB) araştırmak.

Gereç ve Yöntem:

Drusenli hastaların ve aktif santral seröz koryoretinopatili (SSKR) hastaların tıbbi kayıtlarını retrospektif olarak inceledik. Önerilen strateji kullanılarak elde edilen AB sayısı (ABs), ortalama alanı (ABa) ve maksimum alanı (ABmaks) ve perfüze olmayan koryokapillaris alanının yüzdesi (POKAY), sadece yüzeyel kapiller pleksus (YKP) nedeniyle oluşan artefaktların çıkarılmasıyla elde edilenlerle karşılaştırıldı.

Sonuç:

Retina pigment epiteli anormallikleri ve SRS olan gözlerde artefaktlar nedeniyle koryokapillarisin OKTA görüntülerinde non-perfüzyon alanları olduğundan fazlaymış gibi değerlendirilebilir. Koryokapillaris OKTA görüntülerindeki bu artefakt alanları, dış retina en-face OKT taramalarının eşiklenmiş görüntüleri kullanılarak çıkarılabilir. Yeni artefakt çıkarma stratejimiz, SRS, drusen, drusen benzeri birikintiler ve pigment epitel dekolmanı olan gözlerde koryokapillaris AB’nin değerlendirilmesi için kullanılabilir.

Bulgular:

SRS grubuna aktif SSKR’li 21 göz, drusen grubuna ise non-eksüdatif yaşa bağlı maküla dejenerasyonlu 29 göz dahil edildi. İki grupta da algoritmamız kullanılarak elde edilen ABs, ABa, ABmaks ve POKAY, sadece YKP nedeniyle oluşan artefaktların çıkarılmasıyla elde edilenlerden anlamlı olarak düşüktü (tüm p’ler<0.05). Algoritma ayrıca vitreus opasitelerine bağlı artefaktların %96,9’unu ve seröz pigment epitel dekolmanlarına bağlı tüm artefaktları çıkarabildi.

Anahtar Kelimeler:

Artefakt çıkarılması, koryokapillaris akım boşlukları, drusen, optik koherens tomografi anjiyografi, subretinal sıvı

Giriş

Koroid, vücudun en yoğun damarlanmaya sahip dokularından biridir. Başlıca işlevi, retinanın avasküler katmanlarına ve retina pigment epiteline (RPE) oksijen ve besin sağlamaktır. Koroidin skleral taraftan başlayarak, büyük boyutlu damarlardan oluşan Haller tabakası, orta boyutlu damarlardan oluşan Sattler tabakası ve koryokapillaris olmak üzere üç vasküler tabakası vardır. Koryokapillaris, yüksek oranda anastomoz gösteren, lobüler, tek katmanlı bir kılcal damar ağıdır. Foveada 10 µm ve periferde 7 µm kalınlığa sahiptir.¹

Koroid ve koryokapillaris bozuklukları, yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (YBMD), santral seröz koryoretinopati (SSKR) ve polipoidal koroidal vaskülopati (PKV) gibi çeşitli retina hastalıklarının patogenezinde önemli bir rol oynamaktadır.^{2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12} Histolojik çalışmalar, YBMD’li gözlerde koryokapillaris kalınlığının azaldığını ve drusen benzeri birikimlerin kapiller yıkım (“dropout”) bölgeleri ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.^8,10 McLeod ve ark.,⁷ coğrafik atrofi izlenen eksüdatif olmayan YBMD’de koryokapillaris dejenerasyonu ile RPE atrofisi arasında yakın ilişki olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca koryokapillaris dejenerasyonuna bağlı iskeminin koroid neovaskülarizasyonunu uyardığını bulmuşlardır. İndosiyanin yeşili anjiyografi ile yapılan çalışmalarda SSKR’li ve PKV’li gözlerde koroidal hiperpermeabilite ve dolum defekti olduğu gösterilmiştir.^2,9,11 SSKR’li gözlerde ve bu hastaların diğer gözlerinde drusen benzeri birikintiler ve RPE bozuklukları ile koryokapillaris dolum gecikmesi ve koroid hiperpermeabilitesi kolokalizedir.^4,6 Artırılmış derinlik görüntüleme (“enhanced depth imaging”, EDI) spektral domain optik koherens tomografi (OKT) ve swept source OKT, SSKR’li ve PKV’li gözlerde iç koroid incelirken tüm koroid kalınlığının artığını ortaya koymuştur.^2,3,5,12

Sık görülen retina hastalıklarının patojenik mekanizmasında koryokapillaris bozuklukları yer almasına rağmen, OKT-anjiyografi (OKTA) geliştirilene kadar koryokapillarisin in vivo görüntülenmesi mümkün olmamıştır. Koryokapillarisin OKTA görüntülerinde kan akımı parlak alanlar olarak ve akım (sinyal) boşlukları (AB) ise karanlık bölgeler olarak karşımıza çıkar.¹³ Ancak maskeleme, maskelemeyi kaldırma, hareket, projeksiyon ve geri saçılma gibi artefaktlar hatalı sinyallere neden olabilir.^14,15 Drusene bağlı maskeleme artefaktı görülen bölgeler, pigment epitel dekolmanı (PED) ve bazı RPE lezyonları elimine edilebilir,¹³ veya bu artefaktlara sekonder sinyal kaybı farklı stratejilerle kompanse edilebilir.¹⁶ Ancak subretinal sıvı (SRS), RPE altı sıvı ve birikintileri ve vitreus opasiteleri nedeniyle tüm maskeleme ve maskelemeyi kaldırma artefaktlarını ortadan kaldırmak için uygun bir yöntem bulunmamaktadır.

SRS ve RPE altı sıvı veya birikintilerin birikmesine bağlı artefaktları ortadan kaldırmak için yeni bir strateji olan dış retinanın en-face OKT görüntüsünün eşiklenmesi yöntemini kullandık. Bu çalışmada, SRS’li ve drusenli gözlerde yeni stratejimizi kullanılarak elde ettiğimiz koryokapillaris AB ölçümlerini, sadece yüzeyel kapiller pleksusun (YKP) neden olduğu artefaktların çıkarılmasıyla elde edilen ölçümler ile karşılaştırmayı amaçladık.

Bulgular

Uygun olmayan hastalar dışlandıktan sonra, SRS grubuna aktif SSKR’li 21 göz ve drusen grubuna eksüdatif olmayan YBMD’li 29 göz dahil edildi. SRS izlenen hastaların yaş ortalaması 45,6±9,4 yıl (35-65 yıl), drusen izlenen hastaların yaş ortalaması 69,1±8,5 yıl 56-83 yıl idi. SRS grubunda 7 (%33,3), drusen grubunda 15 (%51,7) hasta kadındı.

Algoritmamız ile elde edilen ABs, ABa, ABmaks ve POKAY değerleri sadece YKP çıkarılarak elde edilen değerlerden her iki grupta da anlamlı derecede düşüktü (hepsi için p<0,05) (Tablo 1).

Çalışmamıza dahil edilen 50 gözün 32’sinde gölgeleme artefaktına neden olan vitreus opasiteleri vardı. Algoritmamız 31 gözde (%96,9) bu artefaktları çıkarabildi. Buna ek olarak, 18 gözde seröz PED mevcuttu ve algoritmamız koryokapillarisin gölgelenmesine neden olan tüm seröz PED’leri çıkardı.

Tartışma

OKTA ile YKP, derin kapiller pleksus ve koryokapillaris ayrı ayrı görüntülenebilir. OKTA kesitsel görüntüler verse de, özellikle koryokapillaris olmak üzere derin tabakaların görüntülenmesi, diğer dokulardan ve bu dokuların değişikliklerden etkilenmektedir. Bu artefaktlar koryokapillarisin perfüze olmayan bölgelerinin olduğundan fazla hesaplanmasına neden olabilir.^16,21,22 OKTA cihazlarındaki ticari yazılım, YKP’ye bağlı artefaktları çıkarabilir, ancak diğer artefaktları çıkaramamaktadır. En-face OKT, retinadaki yapısal değişiklikleri göstermek için çok yararlıdır. Hiperreflektif ve hiporeflektif artefaktları çıkarmak için dış retinanın en-face yapısal OKT görüntülerini kullandık, çünkü fovea sadece dış retina katmanlarını içerirken, diğer katmanların en-face OKT görüntüleri nispeten daha yüksek hiporeflektif foveal görünüme sahiptir ki bu da bu katmanlara ait görüntünün binarize edilmesine engel olur. Ayrıca, dış retinanın en-face yapısal OKT görüntülerinde bulunan izoreflektif lezyonların maskeleme veya maskelemeyi kaldırma artefaktlarına yol açmadığını gözlemledik. Beklendiği gibi, çalışmamız, YKP’ye sekonder artefaktlara ek olarak dış retinanın en-face yapısal OKT görüntülerinde hiperreflektif ve hiporeflektif artefaktların çıkarılmasının, sadece YKP’nin çıkarılmasıyla elde edilenden daha düşük bir ABs verdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca drusen ve SRS’li gözlerde yöntemimiz ile POKAY, ABa ve ABmaks değerlerinde azalma olduğunu bulduk.

Aggarwal ve ark.²¹ SSKR’li gözlerde, üst üste binen SRS, RPE altı sıvı ve birikintilerin gölgeleme etkisinin gerçek koryokapillaris AB’nin belirlenmesini engellediğini bildirmiştir. Yang ve ark.²² SRS’li SSKR gözlerinde gölgeleme etkisine bağlı olarak santral alan altı kalınlığı ile koryokapillaris AB arasında pozitif korelasyon olduğunu ve SRS’siz SSKR gözlerinde ise bunun tersinin geçerli olduğunu bulmuşlardır. SSKR’li gözlerde koryokapillaris akım değişiklikleri birçok çalışmada araştırılmış ancak OKTA görüntüleme artefaktlarının üstesinden gelinememiştir.^{15,21,22,23,24,25,26}

YBMD’li hastalarda drusen artefaktları çıkarılmış koryokapillaris görüntülerini elde etmek için çeşitli çalışmalar yapılmıştır.^13,16,18,19 Borrelli ve ark.¹⁸ drusenli alanları çıkarmak için binarize edilmiş RPE elevasyon görüntülerini kullanmıştır. Ancak, bu yöntemin kullanılması tüm RPE lezyonlarının dışlanmasına neden olur ve bu lezyonların bir kısmı artefaktlara yol açmaz. Nesper ve ark.¹³ RPE tabakasının binarize edilmiş en-face yapısal OKT görüntüleri ile drusen artefaktları çıkarılmış koryokapillaris görüntülerinielde etmişlerdir. Kullandıkları yöntem ile sadece en-face yapısal OKT’deki hiporeflektif artefaktlar çıkarılabilir, ancak RPE lezyonlarının çoğu RPE veya dış retinanın en-face yapısal OKT görüntülerinde hiperreflektif artefaktlara neden olur. Zhang ve ark.,¹⁶ bir RPE elevasyon haritası kullanarak, herhangi bir alanı dışlamadan drusene sekonder sinyal azalmasını kompanze etmeyi başarmıştır. Sinyal kompanzasyonu yapıldıktan sonra AB’de azalma olduğunu bildirmişlerdir. Ancak, çok yoğun ve sığ lezyonlara bağlı artefaktlar, hafif ve yüksek lezyonlara bağlı artefaktlar kadar kompanze edilemez, çünkü kullandıkları yöntem RPE değişikliklerinin yoğunluğunu değil yüksekliğini dikkate almıştır. Kullandıkları yöntem, RPE altı sıvıya bağlı artefaktlarda kullanılabilir, ancak SRS ve vitreus opasitelerine bağlı artefaktlarda yararlı olmaz. Yakın zamanda, Hwang ve ark.,²⁷ SRS’ye sekonder artefaktları kompanze etmek için aktif SSKR’li gözlerde Zhang ve ark.’nın¹⁶ yönteminin modifiye edilmiş bir versiyonunu kullanmıştır. Bununla birlikte, çalışmalarında belirttikleri gibi, kompanze görüntüler ile orijinal görüntüden anlamlı bir fark görülmemiştir.²⁷ Bildiğimiz kadarıyla, daha önce tanımlanan otomatik yöntemlerin hiçbiri SRS, PED, hiperreflektif RPE lezyonları ve vitreus opasiteleri nedeniyle ortaya çıkan tüm artefaktları ortadan kaldıramamakta veya kompanze edememektedir. Dış retinanın en-face yapısal OKT görüntülerinden hiperreflektif ve hiporeflektif artefaktları çıkarıp artefakt oluşturmayan izoreflektif lezyon alanlarını tutarak bu artefaktları aştık. Koryokapillariste perfüze olmayan alanları ortaya çıkarmak için global eşikleme yaptık (3. adım). Phansalkar eşikleme gibi diğer eşikleme yöntemleri, 3. adım yerine artefakt çıkarma işlemimiz ile kullanılabilir. Çok yakın zamanda bildirilen bir çalışmada, Burnasheva ve ark.²⁸ SSKR’li gözlerde AB’yi değerlendirmek için tüm retina kesitinin en-face yapısal OKT görüntüsünü kullanarak hiporeflektif ve hiporeflektif artefaktları manuel olarak çıkarmıştır. Ancak, sağlıklı alanlar ve artefaktlar, tüm retina kesiti yerine dış retinanın en-face yapısal OKT görüntüleri kullanıldığında daha net şekilde ayrılabilmektedir. Ayrıca, otomatik bir yöntem kullanmak, kullanıcıya bağımlı yanlılığı önlemektedir.

Çalışmanın Kısıtlılıkları

Bu çalışma sadece SRS’li ve RPE bozukluğu olan gözlerde artefakt çıkarmanın AB parametreleri üzerindeki etkisine odaklanmıştır. Spesifik retina hastalıklarında AB değişikliklerini araştırmak için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Sonuç

Sonuç olarak RPE bozukluğu ve SRS olan gözlerde koryokapillarisin perfüze olmayan alanları olduğundan fazla hesaplanabilir. Bu alanlar, dış retina en-face OKT görüntülerinin eşiklenmesi yoluyla çıkarılabilir. Yeni artefakt çıkarma stratejimiz SRS, drusen, drusen benzeri birikintiler ve RPE altı sıvı olan gözlerde koryokapillaris AB’nin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Ayrıca stratejimiz ile vitreus opasitelerine sekonder artefaktlar da çıkarılabilmektedir.

Etik

Etik Kurul Onayı: Özel Memorial Şişli Hastanesi Etik Kurulu (tarih: 24.12.2021/karar no: 008).

Hasta Onayı: Retrospektif çalışmadır.

Hakem Değerlendirmesi: Editörler kurulu ve editörler kurulu dışında olan kişiler tarafından değerlendirilmiştir.

Yazarlık Katkıları

Cerrahi ve Medikal Uygulama: M.K., S.A., M.G.E., M.H., I.S.M., Konsept: M.K., S.A., M.G.E., Dizayn: M.K., M.G.E, E.Y., Veri Toplama veya İşleme: M.G.E., E.Y., Analiz veya Yorumlama: M.K., M.G.E., Literatür Arama: M.G.E., M.H., I.S.M., Yazan: M.G.E., M.K., S.A.

Çıkar Çatışması: Yazarlar tarafından çıkar çatışması bildirilmemiştir.

Finansal Destek: Yazarlar tarafından finansal destek almadıkları bildirilmiştir.

OCTA Imaging

En-face OCTA images of the superficial plexus (internal limiting membrane to the inner plexiform layer -10 µm), outer retina (outer border of outer plexiform layer +10 µm to Bruch’s membrane -10 µm), and choriocapillaris (Bruch’s membrane -10 µm to Bruch’s membrane +30 µm) and en-face structural OCT images of the outer retina (outer border of outer plexiform layer +10 µm to Bruch’s membrane -10 µm) were obtained using RTVue-XR Avanti with a split-spectrum amplitude-decorrelation angiography algorithm (AngioVue software, version 2017.1.0.151; Optovue Inc.). All images were 6x6 mm and centered on the fovea. The OCTA image of the outer retina was evaluated using the “remove projection” option.

Image Processing

Step 1. En-face OCTA images of the superficial plexus, outer retina, and choriocapillaris and en-face structural OCT images of the outer retina were extracted as .jpg files. Images were then imported into MATLAB (version 9.8.0 [R2020a], MathWorks Inc., Natick, MA, USA). The MATLAB-based stand-alone program and code for analysis are available in https://github.com/erdosty/OCRA/releases/tag/1.46. The images were cropped to remove the markings from the AngioVue software and 5x5 mm images centered on the fovea were used for image analysis. These 5x5 mm images appeared as 500x500 pixels (1 pixel = 10 µm).

Step 2. En-face structural OCT images of the outer retina were used to extract artifacts due to hyperreflective and hyporeflective lesions. On en-face structural OCT images of the outer retina, our MATLAB-based algorithm identified hyperreflective artifacts by Gaussian distribution thresholding and hyporeflective artifacts by maximum entropy thresholding (available at https://github.com/erdosty/OCRA/releases/tag/1.46).¹⁷ Maximum entropy thresholding was applied to OCTA images of the superficial plexus (Figure 1, 2). The thresholded en-face structural OCT images of the outer retina and OCTA image of the superficial plexus were merged to obtain images that included all artifacts (Figure 1, 2, 3, 4). Particles function analysis was used to determine the area after exclusion of the artifacts.

Step 3. To determine the global threshold of non-perfusion, the mean of the all pixel values in the en-face OCTA image of the outer retina was calculated. Thresholding was applied to the choriocapillaris image using the global threshold of non-perfusion as previously described (Figure 1).¹³ The choriocapillaris pixels under this threshold point were considered non-perfusion.

Step 4. The image including all artifacts and the non-perfusion choriocapillaris image were merged and binarized (Figure 1). Then FV were analyzed using the analyze particles function. The number (FVn), total area, and average area (FVav) of the FV were obtained. The largest FV area (FVmax) was determined by saving “results” as an .xls file and then sorting the areas of FVs. The percentage of non-perfused choriocapillaris area (PNPCA), defined as the percentage of pixels in the choriocapillaris below the non-perfusion global threshold, was calculated using the following formula: PNPCA = (total area of FV/artifact-eliminated analysis area= x 100.^18,19 All of these steps can be performed automatically with the MATLAB-based application of our algorithm (Figure 4).

All steps, except binarization of the en-face structural OCT image of the outer retina, were repeated to obtain an FV image after removing only the artifacts caused by the superficial plexus (Figure 2).

Exclusion criteria

Patients whose spherical equivalent refractive error was ≥4.0 diopters were excluded from the study. Any OCTA images with a quality score <8 were excluded from analysis. Patients who had any type of choroidal neovascularization were not included in either groups. Moreover, patients with reticular pseudodrusen were excluded from the drusen group. One of the important points for this image processing method is to know that the Henle fiber layer can appear hyperreflective in OCT images if the retina is scanned with a decentered pupil entry position of the OCT beam.²⁰ Because of the hyperreflective Henle fiber layer, segmentation errors may occur and healthy tissue may appear more hyperreflective in en-face structural OCT images of the outer retina. Therefore, images scanned with a decentered pupil entry position of the OCT beam were excluded.

Statistical Analysis

All statistical analyses were performed with SPSS (version 21, IBM Corp., Armonk, NY, USA). The Wilcoxon signed ranks test was used to compare FV measurements obtained before and after using our algorithm. P<0.05 was considered statistically significant.

Kaynaklar

Nickla DL, Wallman J. The multifunctional choroid. Prog Retin Eye Res. 2010;29:144-168.

Cheung CMG, Lee WK, Koizumi H, Dansingani K, Lai TYY, Freund KB. Pachychoroid disease. Eye (Lond). 2019;33:14-33.

Chung SE, Kang SW, Lee JH, Kim YT. Choroidal thickness in polypoidal choroidal vasculopathy and exudative age-related macular degeneration. Ophthalmology. 2011;118:840-845.

Ersoz MG, Arf S, Hocaoglu M, Sayman Muslubas I, Karacorlu M. Indocyanine Green Angiography of Pachychoroid Pigment Epitheliopathy. Retina. 2018;38:1668-1674.

Imamura Y, Fujiwara T, Margolis R, Spaide RF. Enhanced depth imaging optical coherence tomography of the choroid in central serous chorioretinopathy. Retina. 2009;29:1469-1473.

Matsumoto H, Mukai R, Morimoto M, Tokui S, Kishi S, Akiyama H. Clinical characteristics of pachydrusen in central serous chorioretinopathy. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2019;257:1127-1132.

McLeod DS, Grebe R, Bhutto I, Merges C, Baba T, Lutty GA. Relationship between RPE and choriocapillaris in age-related macular degeneration. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2009;50:4982-4991.

McLeod DS, Lutty GA. High-resolution histologic analysis of the human choroidal vasculature. Invest Ophthalmol Vis Sci. 1994;35:3799-3811.

Prünte C, Flammer J. Choroidal capillary and venous congestion in central serous chorioretinopathy. Am J Ophthalmol. 1996;121:26-34.

Ramrattan RS, van der Schaft TL, Mooy CM, de Bruijn WC, Mulder PG, de Jong PT. Morphometric analysis of Bruch’s membrane, the choriocapillaris, and the choroid in aging. Invest Ophthalmol Vis Sci. 1994;35:2857-2864.

Sasahara M, Tsujikawa A, Musashi K, Gotoh N, Otani A, Mandai M, Yoshimura N. Polypoidal choroidal vasculopathy with choroidal vascular hyperpermeability. Am J Ophthalmol. 2006;142:601-607.

Warrow DJ, Hoang QV, Freund KB. Pachychoroid pigment epitheliopathy. Retina. 2013;33:1659-1672.

Nesper PL, Soetikno BT, Fawzi AA. Choriocapillaris Nonperfusion is Associated With Poor Visual Acuity in Eyes With Reticular Pseudodrusen. Am J Ophthalmol. 2017;174:42-55.

Chen FK, Viljoen RD, Bukowska DM. Classification of image artefacts in optical coherence tomography angiography of the choroid in macular diseases. Clin Exp Ophthalmol. 2016;44:388-399.

Matet A, Daruich A, Hardy S, Behar-Cohen F. Patterns Of Choriocapillaris Flow Signal Voids In Central Serous Chorioretinopathy: An Optical Coherence Tomography Angiography Study. Retina. 2019;39:2178-2188.

Zhang Q, Zheng F, Motulsky EH, Gregori G, Chu Z, Chen CL, Li C, de Sisternes L, Durbin M, Rosenfeld PJ, Wang RK. A Novel Strategy for Quantifying Choriocapillaris Flow Voids Using Swept-Source OCT Angiography. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2018;59:203-211.

Gargouri F. Thresholding the Maximum Entropy. MATLAB Central File Exchange. Vol 2020. https://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/35158-thresholding-the-maximum-entropy2020.

Borrelli E, Souied EH, Freund KB, Querques G, Miere A, Gal-Or O, Sacconi R, Sadda SR, Sarraf D. Reduced Choriocapillaris Flow in Eyes with Type 3 Neovascularization and Age-Related Macular Degeneration. Retina. 2018;38:1968-1976.

Borrelli E, Uji A, Sarraf D, Sadda SR. Alterations in the Choriocapillaris in Intermediate Age-Related Macular Degeneration. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2017;58:4792-4798.

Staurenghi G, Sadda S, Chakravarthy U, Spaide RF; International Nomenclature for Optical Coherence Tomography (IN•OCT) Panel. Proposed lexicon for anatomic landmarks in normal posterior segment spectral-domain optical coherence tomography: the IN•OCT consensus. Ophthalmology. 2014;121:1572-1578.

Aggarwal K, Agarwal A, Deokar A, Mahajan S, Singh R, Bansal R, Sharma A, Dogra MR, Gupta V; OCTA Study Group. Distinguishing features of acute Vogt-Koyanagi-Harada disease and acute central serous chorioretinopathy on optical coherence tomography angiography and en face optical coherence tomography imaging. J Ophthalmic Inflamm Infect. 2017;7:3.

Yang HS, Kang TG, Park H, Heo JS, Park J, Lee KS, Choi S. Quantitative evaluation of choriocapillaris using optical coherence tomography and optical coherence tomography angiography in patients with central serous chorioretinopathy after half-dose photodynamic therapy. PLoS One. 2020;15:e0227718.

Cakir B, Reich M, Lang S, Bühler A, Ehlken C, Grundel B, Stech M, Reichl S, Stahl A, Böhringer D, Agostini H, Lange C. OCT Angiography of the Choriocapillaris in Central Serous Chorioretinopathy: A Quantitative Subgroup Analysis. Ophthalmol Ther. 2019;8:75-86.

Gal-Or O, Dansingani KK, Sebrow D, Dolz-Marco R, Freund KB. Inner choroidal flow signal attenuation in pachychoroid disease: Optical Coherence Tomography Angiography. Retina. 2018;38:1984-1992.

Rochepeau C, Kodjikian L, Garcia MA, Coulon C, Burillon C, Denis P, Delaunay B, Mathis T. Optical Coherence Tomography Angiography Quantitative Assessment of Choriocapillaris Blood Flow in Central Serous Chorioretinopathy. Am J Ophthalmol. 2018;194:26-34.

Demirel S, Özcan G, Yanık Ö, Batıoğlu F, Özmert E. Vascular and structural alterations of the choroid evaluated by optical coherence tomography angiography and optical coherence tomography after half-fluence photodynamic therapy in chronic central serous chorioretinopathy. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2019;257:905-912.

Hwang BE, Kwak JH, Kim JY, Kim RY, Kim M, Park YG, Park YH. Quantitative analysis of choroidal blood flow parameters in optical coherence tomography and angiography in central serous chorioretinopathy. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2022;260:2111-2120.

Burnasheva MA, Kulikov AN, Maltsev DS. Artifact-Free Evaluation of Choriocapillaris Perfusion in Central Serous Chorioretinopathy. Vision (Basel). 2020;5:3.

This page is for health professionals only.